Positie van de Eerste Kamer (26.976)

De notitie 'Reflecties over de positie van de Eerste Kamer' komt voort uit het regeerakkoord van het kabinet Kok II en uit de afspraken die zijn gemaakt tussen de fractievoorzitters in de Tweede Kamer in juni 1999.

De notitie is door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan de Eerste Kamer toegezegd in het kader van de staatkundige vernieuwing (21.427 nr. 164). De voorzitter van de Eerste Kamer heeft de notitie op 18 januari 2000 ontvangen.

De positie van de Eerste Kamer stond in het verleden al regelmatig ter discussie. In de jaren'60 sprak de Staatscommissie-Cals/Donner zich in meerderheid uit voor rechtstreekse verkiezing van de Senaat; een standpunt dat door het kabinet-Den Uyl werd overgenomen. De meerderheid van de Tweede Kamer wees deze voorstellen in 1975 echter af.

Bij de grondwetsherziening van 1983 werd alleen de zittingsduur teruggebracht van zes naar vier jaar. Bovendien verdween het stelsel waarbij iedere drie jaar de helft van de Eerste Kamerleden door groepen van provincies werden gekozen. Vanaf 1983 kiezen alle Statenleden tegelijk de Eerste Kamer.

De commissie-De Koning stelde in 1993 voor de Eerste Kamer een eenmalig terugzendrecht te verlenen. De Eerste Kamer zou dan wel het laatste woord ('vetorecht') over wetsvoorstellen behouden. Deze aanbeveling heeft (nog) niet tot concrete voorstellen geleid.

Stand van zaken

De Tweede Kamer heeft op 13 november 2001 een lijst met vragen en de daarop gegeven antwoorden ontvangen over de positie van de Eerste Kamer (26.976 nr. 2) .

De notitie is op 29 januari 2002 openbaar behandeld door de Eerste Kamer en voor kennisgeving aangenomen. Tijdens de plenaire behandeling is de Motie-Jurgens c.s. inzake uitbreiding van de huidige bevoegdheden van de Eerste Kamer (26.976 nr. 1, EK nr. 40a) ingediend. De motie is op 5 februari 2002 aangehouden en op 25 september 2018 vervallen op basis van artikel 93, derde lid, van het Reglement van Orde van de Eerste Kamer.