Verslag van de vergadering van 3 februari 2026 (2025/2026 nr. 16)
Status: ongecorrigeerd
Aanvang: 21.52 uur
Een verslag met de status "ongecorrigeerd" is niet voor citaten en er kan geen recht aan ontleend worden.
Mevrouw Kluit i (GroenLinks-PvdA):
Dank. Laat ik maar beginnen met mijn tweede termijn door mijn collega's Kanis en Straus met hun prachtige maidenspeeches te feliciteren. Ik ben blij om met u in de Kamer te zitten en te kunnen genieten van uw kennis en achtergrond. Net als mevrouw Straus ben ik ook ooit relatief nieuw aan dit onderwerp begonnen. Het komt vanzelf goed, maar volgens mij hoorde ik dat al in het debat.
Ik dacht: ik breng toch nog wat andere mensen in. We hebben veel voorbeelden van boeren gehoord, maar ik wil het ook hebben over jonge mensen. De minister vertelde op een gegeven moment dat ze niet gelooft dat iemand op straat is beland, maar toch is dat zo. In mijn vriendenkring is de dochter van mijn vriendin op straat beland, omdat er geen woning voor haar is. Daarom woont ze nu, met haar vriend, weer bij haar moeder. Ze zijn beiden 29 jaar en hadden een gezin moeten beginnen. In plaats daarvan zitten ze bij haar ouders thuis. Dit komt doordat heel veel projecten vertraagd zijn. Ze zijn misschien niet gestopt vanwege stikstof, maar wel vertraagd doordat er te weinig stikstofruimte is. Ik vind het niet terecht dat wij het hier alleen over de PAS-melders hebben, hoe erg ik het ook vind voor de PAS-melders; ik heb er nachtenlang van wakker gelegen. Ik geloof alleen niet dat niet eerlijk zijn over waar we over een, twee, drie jaar zijn de PAS-melders verder zal helpen. Duidelijkheid geven zal ze verder helpen, want dat geeft ze de mogelijkheid om de knop om te zetten en de rest van hun leven aan te vangen.
Ik moet eerlijk zeggen dat ik heel erg geschrokken ben van de antwoorden van de minister over de belangenafweging. Dat zag u misschien wel een beetje. En waarom? Ik heb meerdere keren met meerdere ministers mondeling overleg gehad over wat criteria zijn om als overheid te kunnen gedogen, om een niet-legale situatie te kunnen toestaan. Een heel belangrijk onderdeel daarvan is dat er een brede belangenafweging is. De minister heeft zelf eigenlijk ook gezegd dat wij dit programma nodig hebben om geen brede belangenafweging te kunnen maken. Want als die wél gemaakt wordt, als een provincie zich zou moeten beroepen op het vertrouwensbeginsel, slaagt zij niet bij de rechter. En waarom niet? Omdat er vanuit het algemeen belang geredeneerd andere belangen voorrang moeten krijgen op PAS-melders zonder vergunning. Dat is de enige conclusie die we kunnen trekken. Als wij deze wet aannemen, wijken wij als Kamer dus af van het algemeen belang.
Dan zijn er ook nog andere problemen met deze wet. De wet is niet uitvoerbaar. Meerdere leden hebben dit al aangegeven. Het programma dat eronder moet liggen, is niet op tijd klaar, voor zover het überhaupt klaar is. De minister zegt: ik heb veertien bedrijven gelegaliseerd; het gaat de goede kant op. Maar 14 bedrijven van de 2.500: dan duurt het 166 jaar! Er moet echt een enorme versnelling plaatsvinden in een enorm korte tijd. Dat kan de overheid gewoon niet aan. De wet is dus niet uitvoerbaar en is ook niet doelmatig. We weten dat de wet niet het beoogde resultaat gaat halen, namelijk legalisering van de PAS-melders. De minister doet alsof er een brede aanpak is, maar met de aanpassing van de wet in de Tweede Kamer is legalisatie het doel geworden. Het binnen de grenzen van bestaande milieuruimte brengen van een bedrijf is geen legalisatie, zeg ik tegen de minister. Dat is namelijk gewoon een bedrijf binnen de milieuruimte brengen. Legalisatie is een illegale situatie legaliseren.
Ik eindig met een woord van dank. Eerst doe ik nog een oproep aan mijn collega's om deze week nog eens heel goed na te denken over wat te doen met deze wet. En dan eindig ik met een woord van dank aan alle griffiers die ons de afgelopen tijd op dit dossier hebben gesteund. Ik weet dat ze weleens moe werden van weer een vraag over de rechtsstaat, maar dank daarvoor. Dank aan alle ambtenaren. Jullie hebben heel hard gewerkt om mijn vele vragen goed beantwoord te krijgen. Dat was niet altijd makkelijk. Ook dank aan de minister. Ik denk en vrees dat we het zelden eens waren, maar ik moet wel zeggen dat ik nooit heb getwijfeld aan de gedrevenheid van deze minister noch aan haar oprechtheid om zich in te zetten voor de belangen waar haar partij voor staat. Ik wens haar veel succes in de Tweede Kamer. Wie weet komen we nog eens op een moment waarop we het wel eens zijn met elkaar. Dat zou leuk zijn, denk ik.
De voorzitter:
Dank u wel. Precies op tijd, en met warme woorden. De heer Kanis ziet af van zijn tweede termijn. Ik geef graag het woord aan de heer Holterhues.